لرستان| حاشیه‌هایی که متن را شرمنده می‌کند؛ ۱۶۱ هزار نفر اسیر آسیب‌های اجتماعی+ فیلم

به گزارش فروردگان به نقل از خبرگزاری تسنیم از خرم‌آباد، قصه حاشیه‌نشینی قصه پردردی است که مربوط به یک روز و دو روز نیست و افراد و مسائل زیادی را درگیر خود کرده است؛ در استان لرستان وقتی از مراکز شهر بگذریم و به کوچه پس کوچه‌های حاشیه شهر برسیم، قصه‌های پردرد زیادی را با نگاه کردن به در و دیوارهای این مناطق می‌توان درک کرد.

در برخی کوچه‌های مناطق حاشیه‌ای رنگ دود و ناامنی و فقر وجود دارد،  واگر مجبور باشی از بعضی کوچه‌ها بگذری شاید ترس و دلهره همراهت باشد؛ مناطقی که به علت مهاجرت بی رویه به شهرها، فقر، ساخت و سازهای غیرمجاز و… ایجاد شده‌اند و‌ گاه به پاتوقی برای جمع شدن بزهکاران و معتادان محله‌های دیگر تبدیل می‌شوند که خود عامل وجود آسیب‌های اجتماعی دیگر در این مناطق می‌شود.

کودکان و نوجوانان بدون کمترین امکانات بهداشتی، فرهنگی و اجتماعی به جای بازی و تفریح در پارک و اماکن ورزشی در میان خاک و زباله اوقات فراغت خود را می‌گذرانند.

خانه‌های خراب با سقف‌های چوبی

در این مناطق برخی مردان جوان و پسران نوجوان را می‌توان دید که به جای رفتن به دنبال آینده و سرگرمی‌های سالم، در کوچه پس کوچه‌های این مناطق سیگاری را بر گوشه لب گرفته و زمان را به بطالت سپری می‌کنند؛ در این مناطق زنان باردار و پدر و مادران پیر و بیمار از سر و صدای نزاع های محله‌ای گلایه دارند و جوانان بدون هیچ امید و انگیزه‌ای روزهای عمر خود را می‌گذرانند.

در یکی از این محله‌ها قدم‌می‌زنیم، پله‌هایی که رو به کوه پشت سر هم صف کشیده‌اند و در کنار آن خانه‌های خراب با سقف‌های پوسیده و چوبی می‌بینیم، چند جوان سر کوچه‌ ایستاده‌اند و با نگاه‌های پرسشگر ما را نظاره می‌کنند؛ در همین حال دختر نوجوانی با لباس‌های دبیرستان از کنارمان رد می‌شود، سراغ او می رویم و شروع به صحبت با او می‌کنیم.

دختر نوجوان می‌گوید، اینجا پسرهای بیکار زیادی دارد، هر وقت از مدرسه برمی‌گردم گاهی برایم ایجاد مزاحمت می‌کنند و همیشه با ترس و لرز به خانه خود را می‌رسانم.

مردمی ساده و پاکی با مشکلات زیاد

زن جوانی به ما ملحق می‌شود، تا می‌فهمد ما برای تهیه گزارش آمده‌ایم شروع به درد و دل می‌کند؛ او به خبرنگار تسنیم می‌گوید: اینجا خانواده‌های با آبرو و متدین زیادی وجود دارند که بعلت فقر و تنگ دستی مجبور به زندگی در این محله شده‌اند.

وی می‌گوید: شوهر جوان من کارگر است و فارغ التحصیل از دانشگاه بوده اما به علت اینکه پول رهن خانه نداشتیم، مجبور شدیم به این محله بیاییم و خانه‌ای اجاره کنیم اما از دست فروشندگان مواد مخدر در این منطقه آرامش نداریم.

زن جوان کمی صدای خود را آرامتر می‌کند و می‌گوید: اینجا یک خانه است که می‌گویند قهوه‌خانه شده، هر روز جوانان معتاد که سر و وضع مناسبی ندارند از سراسر شهر به این قهوه‌خانه می‌آیند و امنیت این محله را از بین برده‌اند، من حتی جرات نمی‌کنم پسر کوچکم را برای خرید از مغازه سر کوچه تنها بفرستم چراکه می‌ترسم با دیدن صحنه‌ای الگو بگیرد؛ مردم اینجا مردم ساده و پاکی هستند که به علت فقر و بیکاری مشکلات زیادی دارند، و اکثر معتادان و بزهکارانی که در این محله‌ها دیده می‌شود مربوط به محله‌های دیگر هستند.

به محله دیگری می‌رویم، اینجا جایی است که آخر کوچه‌ها باز هم به تپه‌هایی از جنس صخره می‌رسد و هر چه به آخر کوچه‌ها نزدیکتر شوی، مدل و رنگ خانه‌ها نیز به خرابه و کپر شبیه‌تر می‌شود.

اینجا شهر است یا روستا

مرد مسنی به همراه پسر جوانی مشغول قدم‌زدن در کوچه‌ هستند، با آن‌ها صحبت می‌کنیم، مرد مسن به خبرنگار تسنیم می‌گوید: مشخص نیست که اینجا شهر است یا روستا، با اینکه این محله  جز شهر محسوب می‌شود اما دورافتاده‌ترین روستاها وضعیت بهتری از این‌محله دارند.

وی به خیابان روبه‌رو اشاره می‌کند و عنوان می کند: خیابان‌های این‌محله تماما خاکی هستند و خبری از سطل زباله و تنظیف شهرداری نیست، حتی برخی کوچه‌ها روشنایی هم‌ندارند.

مرد مسن می‌گوید: اینجا سگ‌های ولگرد زیاد دارد و از ساعتی که هوا تاریک شود هیچکس جرات بیرون آمدن ندارد، اینجا خبری از پارک و فضای ورزشی نیست، جوانان ما به قلیان روی آورده‌اند و کم کم معتاد می‌شوند.

شناسایی ۵ محله حاشیه‌ای شهر خرم‌آباد

میلاد احسانی دبیر قرارگاه فرهنگی صاحب الامر(عج) لرستان در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم، با اشاره به شناسایی پنج محله حاشیه‌ای شهر خرم‌آباد اظهار داشت: طی یک برنامه کوتاه مدت یک ساله که از تیرماه سال جاری آغاز شده است، به شناسایی آسیب‌ها و فرصت‌های پنج محله حاشیه شهر خرم‌آباد، پاچنار، علی آباد، گل سفید، فلک‌الدین و اسدآبادی پرداختیم.

وی افزود: با کمک نهادهای مردم محور شورای تحول محله در هر یک از محله‌های ذکر شده ایجاد شده که اقدام به اجرای برنامه‌ها در راستای رفع محرومیت و کاهش آسیب‌های اجتماعی در این‌محله‌ها کنند.

دبیر قرارگاه فرهنگی صاحب الامر(عج) لرستان با تاکید بر اینکه شناسایی این مناطق تنها تهدید محور نیست، خاطرنشان کرد: در این شناسایی فرصت‌محوری نیز مورد توجه قرار گرفته است و در نظر داریم یک برنامه میان‌مدت چهار ساله نیز در این راستا تدوین کنیم.

احسانی با اشاره به اینکه تاکنون حدود ۶۰ میلیون تومان برای اجرای برنامه‌های فرهنگی در این‌مناطق هزینه شده است، تصریح کرد: پیش‌بینی می‌شود برای اجرای همه برنامه‌های فرهنگی کوتاه‌مدت در این مناطق ۵۰۰ میلیون تومان اعتبار هزینه شود؛  آسیب‌ها، مشکلات و ظرفیت‌های این مناطق را به ۱۴ سازمان در لرستان مانند، استانداری، بهزیستی و… ابلاغ کرده و با مطالبه‌گری به دنبال رفع این‌مشکلات و تقویت ظرفیت‌ها در این مناطق هستیم.

اجرای برنامه‌های فرهنگی-اجتماعی

دبیر قرارگاه فرهنگی صاحب الامر(عج) لرستان با اشاره به برنامه‌های اجرا شده در این مناطق، بیان کرد: برنامه‌هایی مانند، تقویت سخت افزاری مساجد، تقویت ائمه جمعه در مساجد محله های حاشیه‌ای و محروم و راه‌اندازی کانون‌های تربیتی نوجوان از جمله این برنامه‌ها هستند.

احسانی افزود: در کانون‌های تربیتی ذکر شده، تعدادی از نوجوانان پسر این‌ محله‌ها جمع‌آوری شده و در کنار کارهای مدرسه به کارهای تربیتی نیز‌می‌پردازند؛ همچنین جشنواره فجر نیز امسال در این‌مناطق اجرا شد و همچنین کانون‌های مشاوره خانوادگی نیز در این‌محله‌ها راه‌اندازی شده است.

دبیر قرارگاه فرهنگی صاحب الامر(عج) لرستان با یادآوری برنامه‌هایی که طی شهریور سال جاری انجام شده، اظهار داشت: طی شهریور امسال برنامه‌های فرهنگی ورزشی اجرا شد و در کنار آن نیز اقدامات جهادی با استفاده از توان محله انجام گرفت.

کمترین خدمات شهری در مناطق حاشیه‌ای

سجاد رضایی عضو شورای شهر خرم‌آباد در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم از خرم‌آباد، در خصوص مشکلات عمرانی و زیرساختی محلات حاشیه‌ای شهر خرم‌آباد اظهار داشت: در دوره‌های گذشته ارائه خدمات شهری مانند آسفالت، فضای سبز و… به صورت سلیقه‌ای عمل شده است.

وی افزود: شورای شهر دوره پنجم، با یک دید کلی‌نگری به بازدید میدانی از‌مناطق حاشیه شهر پرداخته تا مشکلات و کمبودها را پیدا کنند و از سال ۹۷ استارت کار را خواهیم‌زد.

عضو شورای شهر خرم‌آباد با بیان اینکه برخی مناطق شهر از کمترین خدمات شهری محروم هستند، تصریح کرد: فضای مجازی و ظرفیت خبرنگاران بهترین راه برای شناسایی آسیب‌ها و مشکلات در محلات حاشیه شهر است و به شورای شهر کمک زیادی می‌کند.

۲۱ درصد جمعیت لرستان در مناطق حاشیه‌ای

قاسم ولی زاده در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم در خرم‌آباد اظهار داشت: حاشیه‌نشینی از مشکلات کشور است اما حاشیه‌نشینی با سکونتگاه‌های غیررسمی تفاوت دارد.

وی با بیان اینکه یکی از مشکلات اصلی لرستان هم موضوع حاشیه‌نشینی است، افزود: در سال ۹۴ رهبر معظم انقلاب ۵ نکته مهم را که شامل اعتیاد، طلاق، حاشیه‌نشینی، فساد و فحشا، بی‌بندوباری است به مسئولان و برنامه ریزان کشوری ابلاغ فرمودند که مورد توجه قرار گیرد.

مدیرکل امور اجتماعی و فرهنگی استانداری لرستان با بیان اینکه ۳۷ محله حاشیه‌نشین در لرستان وجود دارد، افزود: ۲۱ درصد جمعیت شهری استان در مناطق حاشیه‌ای و سکونتگاه‌های غیررسمی اقامت دارند.

ولی زاده با بیان اینکه عدم رعایت قانون و تبدیل روستاها به شهر سبب می‌شود موضوع حاشیه‌نشینی پررنگ‌تر شود افزود: بر اساس آخرین آمار، ۱۶۱ هزار نفر از کل جمعیت شهری استان که ۸ درصد مساحت فیزیکی شهری لرستان را شامل می‌شوند در مناطق حاشیه‌نشین و سکونتگاه‌های غیررسمی سکونت دارند.

ولیزاده با اشاره به اینکه حاشیه‌نشینی یعنی خانه‌های تودرتو، نبود سرویس بهداشتی مناسب و…، خاطرنشان کرد: این احتمال را می‌دهیم که مناطق حاشیه‌نشین شهر خرم‌آباد که اکنون ۱۱ منطقه با ۲۰ هزار جمعیت است به ۲۰ منطقه افزایش پیدا کند.

مدیر کل امور اجتماعی و فرهنگی استانداری لرستان به اقدامات انجام‌شده در خصوص مناطق حاشیه‌نشین اشاره و تشریح کرد: بهسازی و عمران در قالب آسفالت، آب، برق، فاضلاب و همچنین تشکیل ستاد ملی بازآفرینی پایدار شهری ازجمله اقدامات ما بوده است.

تعریف ۲۹ پروژه برای مناطقه حاشیه نشین

ولی زاده با بیان اینکه مأموریت ما این است که تا سال ۱۴۰۴ حاشیه‌نشینی را به وضعیت مناسبی برسانیم، خاطرنشان کرد: ستاد بازآفرینی در ۲ محل جاری و شورای اجتماعی تغذیه می‌شود که امور اجتماعی استانداری‌ها ناظر بر هزینه اعتبارات آن هستند.

وی با بیان اینکه مبلغ ۸ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان جذب و در قالب ۲۹ پروژه تعریف کرده‌ایم، افزود: به‌طور مثال دیوار حائل قبرستان فلک‌الدین خرم‌آباد، بهسازی شبکه فاضلاب، جمع‌آوری آب‌های سطحی از محله این پروژه‌هاست.

مدیرکل امور اجتماعی و فرهنگی استانداری لرستان همچنین با اشاره به اقدامات فرهنگی و اجتماعی در مناطق حاشیه‌نشین اشاره کرد و گفت: طرح ۱۰ شهر و ۱۰۰ محله توسط وزارت کشور مصوب شده که خرم‌آباد نیز جزو این طرح قرار دارد و توانستیم اعتباراتی را در این زمینه جذب کنیم.

ولی زاده همچنین اظهار کرد: ۱۰ سازمان مردم‌نهاد در زمینه امورات اجتماعی و فرهنگی را به وزارت کشور معرفی کرده‌ایم که در راستای مقابله با حاشیه‌نشینی فعالیت کنند.

وی افزود: این تعداد سازمان‌های مردم‌نهاد توسط وزارت کشور آموزش‌دیده‌اند و هم‌اکنون در محلات حاشیه‌نشین خرم‌آباد فعالیت دارند.

مدیرکل امور اجتماعی و فرهنگی استانداری لرستان تشریح کرد: اقدامات این سازمان‌های مردم‌نهاد شامل تشکیل شوراهای محلی، شناسایی کودکان کار، شناسایی کودکان بازمانده از تحصیل، مقابله با آسیب‌های نوپدید، برگزاری جشنواره‌های فرهنگی و مذهبی، آموزش بانوان در معرض خطر، جلوگیری از اعتیاد، بیماری و… می‌شود.

گزارش: سیده یاسمن موسوی نژاد

م